Công trình có khiếm khuyết về chất lượng

Thế nhưng, từ đường cao tốc chất lượng quốc tế này, vẫn còn thấy nhiều  "căn bệnh" của giao thông nước ta.

Đầu tiên là tình trạng lún xuất hiện trên đường cao tốc chỉ sau 2 tháng thông xe. Từ trước đến nay, hầu như không có công trình cầu đường nào tại TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung không bị lún. Lún đã trở thành "chuyện thường ngày ở huyện", khiến đường lồi lõm, mấp mô. Tại TP.HCM, người dân sống chung với những công trình giao thông "vá chằng vá đụp", gờ cao gờ thấp, nhếch nhác và thiếu an toàn. Song, với vận tốc xe chỉ tầm 20 - 30 km/giờ, người lưu thông chưa kịp thấy rõ sự bất tiện. Còn trên đường cao tốc, mặt đường lồi lõm, gập ghềnh có thể gây ra tác hại khôn lường cho xe chạy 100 - 120 km/giờ.

Nói về tình trạng lún trên đường cao tốc, Bộ GTVT và  Ban quản lý dự án (PMU) Mỹ Thuận đều khẳng định, lún là "hoàn toàn bình thường" và "nằm trong giới hạn quy định".

Cách đây mấy năm, khi công trình đường Nguyễn Hữu Cảnh và cầu Văn Thánh 2 bị lún thì các cơ quan chức năng cũng quả quyết công trình đang lún "trong sai số cho phép, hoàn toàn bình thường". Song thực tế đến nay, toàn tuyến Nguyễn Hữu Cảnh đã lún từ 0,5 - 1,1 mét so với thiết kế ban đầu, trong đó 2 hầm chui cao 2,5 mét mà bị lún chỉ còn 1,4 mét không thể lưu thông được. Nhắc lại như vậy để thấy rằng dường như đang có sự chủ quan trong công tác xử lý nền đất yếu và kiểm soát lún sau khai thác. Nếu cứ chấp nhận lún là "bình thường" và đưa ra "giới hạn lún" quá xuê xoa thì chúng ta đang tự dễ dãi với chính mình và gây lãng phí lớn cho xã hội.

Ở đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương, ngay trong quá trình gia tải, các đơn vị liên quan đã nhận thấy tình trạng lún trên tuyến quá nặng, nhưng vẫn cắt giảm quy trình gia tải nhằm rút ngắn tiến độ - một kiểu chạy theo thành tích. Mặt khác, PMU Mỹ Thuận chọn xử lý lún bằng giải pháp đóng cọc cát và đắp cát gia tải, vì rẻ tiền hơn. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng đây là cách nhìn ngắn hạn vì kinh phí đầu tư dự án có thể giảm, song chi phí bảo trì sau này sẽ tăng do phải chờ lún và bù lún liên tục. Đó là chưa kể, không xử lý lún tốt thì chất lượng mặt đường không thể đảm bảo cho xe lưu thông với tốc độ cao. Một trong những giải pháp đảm bảo an toàn giao thông mà PMU Mỹ Thuận vừa đề xuất Bộ GTVT là xem xét hạn chế tốc độ ở những vị trí bị lún. Điều này là cần thiết để tránh sự cố khi xe đi qua các gờ mấp mô, lồi lõm trên đường, song phải hạn chế tốc độ như thế thì còn gì là đường cao tốc nữa!

Từ nay đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030, nước ta sẽ đầu tư một số vốn khổng lồ 350.000 tỉ đồng để xây dựng hệ thống đường cao tốc. Nhìn từ đường cao tốc đầu tiên, thấy hình như trong chương trình phát triển giao thông quốc gia, vẫn còn nhiều quy chuẩn, tư duy chưa được thay đổi song hành.

Phương Thanh

Đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương là đường cao tốc đầu tiên ở Việt Nam được phép chạy với vận tốc tối đa 100 km/giờ. Để sử dụng an toàn, những quy định về giao thông cũng như những hướng dẫn phải được quan tâm hơn trong vấn đề chạy với vận tốc cao. Các nước châu Âu (như Đức) hay Nhật Bản đều quản lý và điều hành đường cao tốc bằng những quy định cụ thể và rõ ràng. Đây là những điều mà chúng ta cần phải học hỏi để áp dụng.

Làn không hợp lý, biển báo quá gần

Theo quy định hiện hành, làn bên phải được chạy vận tốc 50 - 80 km/giờ; làn bên trái chạy với vận tốc 60 - 100 km/giờ. Quy định này không hợp lý, có thể dẫn đến trường hợp làm cản trở giao thông và gây tai nạn. Cụ thể, nếu một chiếc ô tô chạy bên làn trái với vận tốc 60 km/giờ là đúng luật nhưng có thể làm cản đường những xe chạy với vận tốc 100 km/giờ. Như vậy, những xe muốn chạy nhanh hơn phải qua mặt bên phải rồi tấp qua làn trái. Sự thường xuyên thay đổi làn xe trong lưu thông là nguy cơ gây ra tai nạn nhiều hơn. Trong thời gian chúng tôi lưu thông trên đường TP.HCM - Trung Lương, hiện tượng nhiều xe tải chạy quá tốc độ đã qua mặt bên tay phải và tay trái. Với điều kiện giao thông hiện tại, vận tốc cho xe tải trên 3,5 tấn nên được giới hạn ở 80 km/giờ và xe tải chỉ được phép lưu thông ở làn bên phải. Trên thế giới, xe lưu thông liên tục trên làn đường bên trái là sai luật vì không an toàn.

Một vấn đề khác, để người tham gia giao thông có thể nhìn và hiểu ngay những thông tin trên bảng hướng dẫn giao thông (trong vòng 1,5 giây) khi lái xe với tốc độ cao, thì bảng chỉ dẫn phải được thiết kế lớn hơn và ít chữ. Với điều kiện hiện tại, những bảng hướng dẫn được đặt cách lối ra của đường cao tốc chỉ khoảng 100m, nếu chạy với vận tốc 100 km/giờ thì tài xế sẽ chỉ có 3,5 giây để phản ứng. Với thời gian phản ứng này có thể gây ra nhiều tai nạn vì tài xế đang chạy ở làn xe bên trái thấy bảng hiệu vội vàng tấp qua bên phải và thắng gấp để giảm tốc độ. Khả năng gây tai nạn cho người phía sau cũng như chính họ là rất cao. Vì vậy, các bảng hướng dẫn cần phải được đặt ở vị trí trên cao để tránh trường hợp xe chạy ở làn bên phải choán tầm nhìn của lái xe làn đường bên trái. Những bảng hướng dẫn này phải được báo hiệu trước ở cự ly tối thiểu 1 km và được nhắc lại ở 500m, 300m, và 100m. Có như vậy thì người tham gia giao thông trên đường cao tốc dễ phản ứng tấp vào làn bên phải và đường exit (lối ra). Ở châu Âu, Mỹ, biển báo này được thông báo 4-5 km và sau đó được nhắc lại ở 1 km, 500m, 300m, và 100m.

Xử lý “khúc cua tử thần”

Ở Km 49 (còn được gọi là khúc cua tử thần) trong thời gian ngắn vừa qua, đã có nhiều tai nạn xảy ra. Với vận tốc 100 km/giờ khi lưu thông qua đường cong không giới hạn vận tốc, xảy ra tai nạn là đương nhiên. Thực tế cho thấy, tài xế đang chạy với vận tốc 100 km/giờ khi phát hiện biển báo hiệu đường cong, dù không tiếp tục đạp ga thì vận tốc đến nơi đường cua cũng còn tới 80 km/giờ. Khả năng xe bay khỏi vòng cua rất cao. Để tránh tai nạn xảy ra, cảnh báo về đường cua phải được đưa ra ở khoảng cách 2 km trước đó để tài xế có đủ thời gian xử lý. Đây là vấn đề cần được chú trọng đặc biệt, nhất là trong mùa mưa, những xe tải hay xe có thùng cao cũng có thể bay ra khỏi vòng cua hay thậm chí lật ngay khi chạy với vận tốc chậm, do tác động của lực ly tâm.

Những đo đạc về đoạn đường thắng (phanh) của ADAC (Tổ chức Ô tô của CHLB Đức) cho thấy, khi chạy với vận tốc 100 km/giờ với điều kiện lốp xe tốt, đường khô, hệ thống thắng tốt, thì đoạn đường thắng tùy theo loại xe và loại bánh xe là từ 40-60m, tùy theo loại xe có trang bị ABS (hệ thống chống bó cứng thắng) hay không. Đặc biệt, đoạn đường thắng này có thể kéo dài thêm nếu đường bị bẩn và ướt. Tình trạng bẩn của mặt đường không phải chỉ do đất, cát rơi vãi mà còn do dầu, mỡ từ xe bám vào mặt đường khi trời mưa xuống, khiến đường trơn, khi thắng bánh xe sẽ bị trượt, người lái không thể kiểm soát được hướng đi của xe.

 Chạy nhanh trên đường cao tốc là niềm vui của tài xế, nhưng cần phải biết và có thông tin đầy đủ khi chạy xe với vận tốc cao. Khoảng cách an toàn cho xe với vận tốc cao là chia đôi vận tốc, có nghĩa là khi chạy tốc độ 100 km/giờ, thì khoảng cách an toàn là 50m. Những thói quen lách xe gấp khi qua mặt sẽ có thể dẫn đến tai nạn lật xe hay xe quay tròn khi đường bị ướt, bị trượt do nước.

Nếu không nhanh chóng sửa đổi phương pháp điều hành và điều chỉnh hệ thống biển báo trên đường cao tốc, nâng cao sự hiểu biết của người lái xe về những nguy cơ, thì con đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương trong mùa mưa rất có thể sẽ trở thành “đường tang tóc”.

Nguyễn Minh Đồng