HỘI THẢO VIỆT-NHẬT LẦN THỨ 2 VỀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG VÀ DỰ ÁN XÂY DỰNG
- Chi tiết
- Được đăng ngày Thứ bảy, 15 Tháng 10 2011 10:18
- Viết bởi Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng
Đoàn chủ tịch Hội thảo Việt-NhậtTrong bối cảnh số lượng và khối lượng các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng ngày càng gia tăng, kéo theo đó là số lượng các vụ tai nạn lao động tăng lên, trong hai ngày 13-14/10/2011, các chuyên gia Việt Nam và Nhật Bản đã nhóm họp tại TP.Hồ Chí Minh để thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm về đảm bảo chất lượng xây dựng và quản lý dự án. Vào ngày 13 tháng 10 năm 2011, tại Khách sạn Majestic Sài Gòn, Bộ Xây dựng Việt Nam (BXD) phối hợp với Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản (MLIT) và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) sẽ tổ chức Hội thảo Việt-Nhật lần thứ 2 về Quản lý chất lượng và dự án xây dựng.
Đây là Hội thảo Việt Nam - Nhật Bản lần thứ 2 về chất lượng xây dựng và quản lý dự án được đồng tổ chức bởi Bộ Xây dựng Việt Nam, Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản và Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA). Ba cơ quan này đã cùng phối hợp thực hiện các hoạt động nhằm cải thiện hệ thống hành chính nhà nước về quản lý an toàn và chất lượng các công trình xây dựng từ năm 2010 đồng thời tạo sự hiểu biết chung về quản lý dự án xây dựng và tăng cường hợp tác trong lĩnh vực quản lý chất lượng xây dựng tại các dự án.
Tới dự Hội thảo có Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Phạm Khánh, Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình Xây dựng - TS Lê Quang Hùng, đại diện Đại sứ Quán Nhật Bản tại Việt Nam, đại diện MLIT và các chuyên gia xây dựng trong nước và nước ngoài.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Phạm Khánh cho biết trong những năm qua, Việt Nam luôn được đánh giá cao trong việc sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA từ Nhật Bản. Nhật Bản cũng đã có những đóng góp tích cực trong hoạt động xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, đầu tư nâng cấp trang thiết bị, hỗ trợ đào tạo trong và ngoài nước... nhằm nâng cao chất lượng các dự án xây dựng tại Việt Nam.
Siết chặt quản lý vốn ngân sách
Tiến sỹ Lê Quang Hùng, Cục trưởng Cục Giám định nhà nước về Chất lượng xây dựng, Bộ Xây dựng, cho biết trong năm 2010, tổng vốn đầu tư xây dựng ở Việt Nam đã hơn 40 tỷ USD, trong đó vốn ngân sách Nhà nước chiếm khoảng 25-30%. Cũng trong năm 2010, cả nước có hơn 50.000 công trình được triển khai, tổng mức tăng trưởng xây dựng của Việt Nam đạt từ 10-15% năm.
Theo ông Hùng, có những nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự yếu kém chất lượng công trình: thủ tục hành chính về phê duyệt, thẩm định còn rườm rà, bất cập trong lựa chọn nhà thầu; hạn chế trong công tác quản lý dự án của chủ đầu tư; nhà thầu chưa tự giác kiểm soát chất lượng nội bộ khiến hệ thống quản lý chất lượng của dự án chưa hiệu quả; hệ thống quy chuẩn - tiêu chuẩn chưa đầy đủ và đồng bộ, quản lý nhà nước về chất lượng công trình chưa cụ thể, hiệu quả chưa cao....
Trước đó, trong hội thảo góp ý dự thảo nghị định về quản lý chất lượng công trình xây dựng mới do Bộ Xây dựng tổ chức ngày 12-10, một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là quản lý công trình theo nguồn vốn ngân sách Nhà nước.Phần lớn các công trình vốn ngân sách thường chỉ định chủ đầu tư là chủ thể hưởng thụ. Thế nhưng, ngày càng nhiều dự án phân cấp xuống quận, huyện, phường, xã, dẫn đến tình trạng chủ đầu tư thiếu năng lực nhưng phải quản lý tất cả những dự án được giao. Thậm chí, theo ông Nguyễn Văn Hiệp, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, nhiều dự án phân cấp xuống địa phương không thể tìm được tư vấn quản lý dự án hoặc tư vấn giám sát.
Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng nên có quy định mới, đưa ra những tiêu chí cụ thể đối với chủ đầu tư sử dụng vốn ngân sách, phân định rõ trách nhiệm chủ đầu tư, nhà thầu trong quản lý công trình, siết chặt quản lý các dự án sử dụng ngân sách Nhà nước.
Từ năm 2010, trong bối cảnh số lượng các dự án hạ tầng cũng như tai nạn lao động ngày càng tăng, Bộ Xây dựng Việt Nam, MLIT và JICA đã hợp tác xây dựng, tăng cường hệ thống quản lý Nhà nước về công tác quản lý an toàn và chất lượng công trình.
Chống phá giá thầu
Một trong những nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng công trình hiện nay là nạn phá giá thầu hay thầu giá rẻ. Ông Hoàng Thọ Vinh, Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý các hoạt động xây dựng - Bộ Xây dựng, khẳng định không có chuyện thầu giá rẻ mà đạt chất lượng cao. Ông Masamitsu Waga, Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý các vấn đề xây dựng - Bộ Đất đai - Hạ tầng - Giao thông - Du lịch Nhật Bản, phân tích: Đối với các công trình thầu giá rẻ, nhà thầu sẽ bị lỗ so với giá trị bình quân nên có khuynh hướng rút ngắn thời gian thi công quá mức, vì thế chất lượng công trình cũng thấp.
Mặt khác, tỉ lệ trúng thầu càng thấp cho thấy sự không thỏa đáng trong hợp đồng thầu phụ. Vì thế, theo ông Masamitsu Waga, để chống phá giá trong đấu thầu, Nhật Bản đã chuyển từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về giá thành và chất lượng; tăng cường giám sát, kiểm tra chủ đầu tư nhằm bảo đảm chất lượng công trình công cộng.
Theo ông Hoàng Thọ Vinh, cần có các tiêu chí để xếp hạng đẳng cấp nhà thầu: Ít nhất nhà thầu tham gia công trình vốn ngân sách phải có tên trên website của Bộ Xây dựng. Ngoài ra, các nhà thầu thi công công trình không đạt chất lượng cần bị trừ điểm kỹ thuật trong những lần bỏ thầu sau.
Cần tổ chức thi sát hạch rồi mới cấp chứng chỉ cho nhà thầu.
Đây là ý kiến được nêu ra tại hội thảo Việt - Nhật này. Đã đến lúc cần phải tổ chức các kỳ thi sát hạch để chọn được những nhà thầu có năng lực và công bố trên phương tiện truyền thông để các chủ đầu tư có thêm thông tin trong quá trình chọn nhà thầu.
Cấp phép tràn lan không thẩm định năng lực
Việc cấp phép kinh doanh hành nghề xây dựng cho các tổ chức cá nhân, cùng với năng lực thật sự của các công ty xây dựng là vấn đề được nhiều công ty xây dựng đặt ra tại buổi hội thảo. Ông Lê Quang Hùng, Cục trưởng Cục giám định nhà nước về chất lượng xây dựng (Bộ Xây dựng), nêu một bất cập hiện nay là việc cấp đăng ký cho các nhà thầu quá dễ, nhà thầu cứ đến sở kế hoạch và đầu tư của địa phương mình xin đăng ký kinh doanh là xong. Còn năng lực của các nhà thầu này thì chưa có ai thẩm định.
Hiện nay, các chủ đầu tư chỉ dựa vào bản kê khai của nhà thầu. Việc thiếu các thông tin chính xác về năng lực và kinh nghiệm của nhà thầu đã khiến nhiều công ty không chọn được nhà thầu tốt, điều đó cho thấy tuổi thọ công trình cũng phụ thuộc rất nhiều vào nhà thầu thi công.
Một bất cập nữa được ông Hùng nêu lên là năng lực quản lý dự án của chủ đầu tư, đặc biệt là chủ đầu tư vốn ngân sách nhà nước. Theo ông Hùng, việc giao cho các ban quản lý hưởng vốn ngân sách nhà nước làm chủ đầu tư các dự án là bất hợp lý. Việc này dẫn đến chủ đầu tư xem nhẹ công tác giám sát chất lượng công trình nội bộ. Vì thế, dẫn đến tình trạng công trình đưa vào sử dụng thời gian ngắn đã xuống cấp.
Theo thống kê của Bộ Xây dựng năm 2010 có tổng số khoảng trên 50.000 công trình được xây dựng. Tổng số vốn đầu tư cho xây dựng công trình năm 2010 khoảng 40 tỉ đô la Mỹ. Trong đó đầu tư từ ngân sách khoảng 25 -30%.
Tại hội thảo, ông Masamitsu Waga, Phó vụ trưởng Vụ quản lý các vấn đề xây dựng thuộc Bộ Đất đai Hạ tầng Giao thông và Du lịch Nhật Bản chia sẻ, ở Nhật Bản các nhà thầu phải trải qua kỳ thi sát hạch, khi vượt qua cuộc kiểm tra sát hạch thì nhà thầu mới được Bộ Xây dựng cấp giấy phép hành nghề. Vì thế, sẽ tạo ra sự cạnh tranh nên nhà thầu không đủ năng lực sẽ khó được chọn.
Còn ông Nguyễn Văn Hiệp, Phó giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, nói: "Hiện nay số lượng chứng chỉ hành nghề xây dựng tại TPHCM chiếm 1/3 của cả nước". Ông Hiệp than phiền việc ban hành quá nhiều văn bản pháp luật trong lĩnh vực xây dựng dẫn đến chồng chéo, khó xử lý khi nhà thầu vi phạm hoặc khi xảy ra sự cố. Điển hình nhất là việc xuất hiện các "hố tử thần" tại TPHCM cách đây 1 năm do văn bản chồng chéo nên khó quy trách nhiệm cụ thể cho một đơn vị.
Cần siết chặt việc cấp phép kinh doanh cho nhà thầu
Trước những bất cập nói trên, theo ông Hùng, cần phải sửa đổi quy trình đăng ký kinh doanh và cấp phép chứng chỉ hành nghề xây dựng để kiểm soát năng lực của nhà thầu.
Đồng tình với ông Hùng, ông Đặng Trung Thành, Phó Cục trưởng Cục quản lý xây dựng và chất lượng công trình, Bộ Giao thông vận tải, kiến nghị cần phải thống nhất về thời gian, nội dung và chương trình đào tạo đối với tư vấn giám sát.
"Việc cấp chứng chỉ hành nghề nên có tiêu chí phân loại các tổ chức tư vấn, giám sát để chủ đầu tư dễ lựa chọn. Trong quá trình xây dựng các công trình nếu nhà thầu nào vi phạm thì phải bị thu hồi chứng chỉ, khi bị thu hồi thì cơ quan chức năng không cấp lại cho những nhà thầu này", ông Thành nói.
Công khai nhà thầu dỏm trên các phương tiện truyền thông
Theo ông Nguyễn Văn Hiệp, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP, thực trạng hiện nay tại các công trình vốn ngân sách là các chủ đầu tư thực hiện quy trình "khép kín" từ khâu chuẩn bị đến triển khai dự án. Sau khi kế hoạch đấu thầu của dự án được phê duyệt, chủ đầu tư sẽ quyết định tất cả các khâu như duyệt đơn giá, định mức, duyệt thiết kế dự toán, tổ chức đấu thầu, duyệt kết quả đấu thầu, ký hợp đồng, quản lý dự án, quản lý chất lượng, thanh quyết toán...
Cũng theo ông Hiệp, hiện một số đơn vị nhận quá nhiều công trình nên đương nhiên ảnh hưởng đến chất lượng. Một ban quản lý dự án mà ôm cả trăm công trình do đó không thể làm đúng thời hạn và đảm bảo chất lượng được. Một số giải pháp được các đại biểu đưa ra nhằm quản lý chất lượng các dự án xây dựng là tăng cường chế tài xử phạt, kết hợp với tôn vinh, khen thưởng những đơn vị xây dựng công trình chất lượng cao; công khai danh sách những đơn vị tư vấn, thi công dỏm trên các trang web ngành và các phương tiện truyền thông...
Hội thảo lần này là cơ hội tốt để tăng cường hơn nữa sự hợp tác song phương giữa hai nước trong lĩnh vực này.
Tại đây, các đại diện của Việt Nam đã trình bày về tình hình hiện tại và các vấn đề liên quan đến quản lý xây dựng, và các nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng công trình xây dựng tại Việt Nam. Đặc biệt, phía nhà thầu Việt Nam cũng giới thiệu về quản lý chất lượng xây dựng hiện nay và trong tương lai.
Hội thảo lần này là cơ hội tốt để tăng cường hơn nữa sự hợp tác song phương giữa hai nước trong lĩnh vực này.Về phía mình, Đại diện MLIT, JICA và một số nhà tổng thầu lớn của Nhật Bản đã giới thiệu hệ thống đảm bảo chất lượng xây dựng tại Nhật Bản và hệ thống quản lý chất lượng xây dựng của các tổng thầu Nhật, nhằm chia sẻ các kỹ thuật và kinh nghiệm liên quan; sự phát triển của công nghệ và vật liệu xây dựng của các nhà thầu Nhật Bản đồng thời đưa ra những khuyến nghị cho Việt Nam về các quy định kỹ thuật mẫu, phát triển hệ thống đăng ký và đánh giá thực hiện công việc của các nhà thầu...
Chia sẻ kinh nghiệm tại hội thảo, đại diện Tập đoàn Obayashi Nhật Bản cho rằng, điều cần thiết phải có để chất lượng công trình được đảm bảo đó là chủ đầu tư phải quản lý chặt chẽ từ thời gian đến kinh phí. Tại Nhật Bản, chủ đầu tư và các đơn vị thi công có mối quan hệ tin tưởng lẫn nhau. Niềm tin được xây dựng dựa vào uy tín của đơn vị thi công, quy cách của các kỹ sư thi công, bằng cấp và kinh nghiệm của người lao động của đơn vị thi công đó.
Đoàn chuyên gia của Dự án Jia ca về "Tăng cường năng lực đảm bảo chất lượng xây dựng" Đồng thời, chuyên gia của Dự án JICA về "Tăng cường Năng lực Đảm bảo Chất lượng Xây dựng" đang được thực hiện với Bộ Xây dựng cũng trình bày các phát hiện của Dự án nhằm cải thiện chất lượng xây dựng tại Việt Nam.
Ông Toshio Nagase, Phó giám đốc JICA tại Việt Nam, cho biết với những kinh nghiệm về quản lý chất lượng và dự án xây dựng được các chuyên gia Nhật Bản trình bày tại hội thảo, Nhật Bản hy vọng rằng Việt Nam có thể áp dụng được vào thực tế tại Việt Nam.
Bên cạnh việc trình bày và thảo luận tại hội thảo, các đại biểu cũng tiến hành khảo sát thực địa tại một số công trình xây dựng tại TP. HCM như: Đại lộ Đông Tây, Sài Gòn Airport Plaza...
Sau buổi hội thảo, đại diện Bộ Xây dựng cho biết sẽ tổng hợp những ý kiến được đề cập tại hội thảo để trình Chính phủ sửa đổi những điều còn bất cập trong thực tế của ngành xây dựng./.
Lê Văn Thịnh tổng hợp
